Jan Gebethner

SEZONY:
1912 1913 1912 1913 1921

Jan Stanisław Gebethner

piłkarz, lekkoatleta, działacz data urodzenia: 1894-12-29, Warszawa data śmierci: 1981-06-21, Warszawa miejsce pochówku: Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie (aleja 19, rząd 1, grób 10)📷 pozycja: pomocnik okres gry w Polonii: 1912-1913 (jako piłkarz), 1912-1921 (jako lekkoatleta) wcześniejsze kluby: Stella Warszawa późniejsze kluby: brat Tadeusza i Wacława Gebethnerów adres: Warszawa, ul. Zgoda 12 /info/

Informacje prasowe

➯ Jan Gebethner - informacje prasowe

Zdjęcia

➯ Jan Gebethner - zdjęcia

Życiorys

Był synem księgarza Jana Roberta Gebethnera (1860-1910) i Marii z domu Herse. Ukończył Gimnazjum im. E. Konopczyńskiego w Warszawie (1912), następnie studiował filologię na UJ w Krakowie, na Uniwersytecie Warszawskim (1915-16) i ponownie w Krakowie (1918), gdzie uzyskał doktorat. Równocześnie studiował na Akademii Handlowej (1913-14). Od 1918 r. był prokurentem, a następnie dyrektorem rodzinnej firmy wydawniczej "Gebethner i Wolff" (działającej od 1857 roku) i współzałożycielem Związku Księgarzy Polskich. W grudniu 1918 z Jakubem Mortkowiczem był założycielem i członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Księgarni Kolejowych "Ruch" SA. W czasie wojny polsko-rosyjskiej w 1920 roku walczył jako ochotnik w Grupie Operacyjnej Jazdy gen. Jana Sawickiego. W 1918 r. w redakcji "Sportu Polskiego", od końca 1924 wydawca „Przeglądu Sportowego”, w latach 1933-36 redaktor naczelny "Tygodnika Ilustrowanego". W 1922 był założycielem Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. W latach 1923-24 pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Związku Lekkiej Atletyki, następnie jego sekretarza, miał także uprawnienia sędziego lekkoatletycznego. W 1938 r. został posłem na sejm (reprezentującym Obóz Odrodzenia Narodowego).

Podczas kampanii wrześniowej 1939 został zastępcą komendanta Straży Obywatelskiej w Warszawie. Od października 1939 do lutego 1340 więziony na Pawiaku, następnie pracował w swojej firmie przejętej w 1941 pod komisaryczny zarząd niemiecki. Podczas okupacji drukował nielegalnie podręcznik polskie dla szkół i prowadził tajne kursy księgarskie. W czasie powstania warszawskiego cały majątek firmy oraz archiwum uległy zniszczeniu. Po wojnie odbudował firmę i prowadził działalność wydawniczą do 1950, kiedy cofnięto mu koncesję. W latach 1945-50 był przewodniczącym Zgromadzenia Kupców m. Warszawy i viceprezesem Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Następnie przewodniczył Zrzeszeniu Prywatnego Handlu i Usług. W latach 1955-68 pracował w Biurze Międzynarodowych Targów Książki w "Ars Polona". Był członkiem zarządu ZAiKS-u. Po przejściu na emeryturę był rzeczoznawcą w zakresu eksportu książek.
na podst. [1], uzupełnione i poprawione

Jan Gebethner o utworzeniu Polonii

"Kierownictwo Sekcji Gier Ruchowych Warszawskiego Koła Sportowego po meczu z lwowską Pogonią porozumiało się z bramkarzem tej drużyny Steiferem i zaangażowało go jako trenera dla naszych drużyn szkolnych. Zainteresowanie piłką nożną bardzo się zwiększyło i zorientowano się, iż należy podnosić poziom warszawskiego piłkarstwa, jeżeli się chce spopularyzować tę dyscyplinę sportu w szerszym gronie społeczeństwa. Steifer przeprowadzał niejedną w tej sprawie rozmowę ze mną i z kapitanem „Korony" Czarnockim oraz z kapitanem „Merkurego" Wendorfem. W rezultacie tych rozmów powstał projekt połączenia naszych drużyn i stworzenia z najlepszych graczy pierwszej drużyny, a następnie drugiej, w której byłem kapitanem, a dalej - trzeciej. Jako barwy drużyny przyjęliśmy barwy narodowe, kolor biały i czerwony, ale wiedząc, iż kolory te ze względu na "opiekę" władz rosyjskich będą niedopuszczalne, dodaliśmy do naszych koszulek kolor czarny. Nazwę klubu "Polonia" zaprojektował Czarnocki, który poza sportem był bardzo aktywnym działaczem niepodległościowym. Przekonałem się o tym w późniejszych latach w okresie prac organizacyjno-wojskowych w „Sokole". I tak w roku 1912 zjawiły się w sporcie warszawskim „czarne koszule". Dotrwały one do dzisiaj i jak się orientuję, "Polonia" jest w Warszawie bardzo popularna. (...)

Jako kapitan "Polonii II" funkcjonowałem tylko tytularnie. Najlepsi gracze przeszli do pierwszej drużyny, która stanowiła dobry bardzo zespół, a pozostali, jak to się mówi, rozlecieli się po całym świecie. Ja też musiałem swoje buty zawiesić na kołku, gdyż nadchodziły egzaminy maturalne. Tego nie mogłem lekceważyć."
(Jan Gebethner, Młodość wydawcy, Warszawa 1977 s. 150-152)

Tadeusz Grabowski o udziale J. Gebethnera w stworzeniu drużyny Polonii w 1911

"Steiffer pozostał w dalszym ciągu w Warszawie. Wielokrotnie rozmawiał z Wacławem Czarnockim (który później znany był pod pseudonimem „Denhoff"), Świątkowskimi i Janem Gebethnerem — na temat zorganizowania jednej stałej, silniejszej drużyny, która by łączyła w swych szeregach wybitnych graczy warszawskich. (...)
Zastanawiano się przez kilka dni, rozmawiano z poszczególnymi graczami, wreszcie postanowiono utworzyć nowe zrzeszenie piłkarzy pod nazwą Polonia (...)
Jednocześnie utworzono Polonię II i III, które zorganizował m. in. dr Jan Gebethner, syn znanego w Polsce wydawcy i księgarza, twórcy wielkiej firmy wydawniczej i księgarskiej „Gebethner i Wolff", znany jako wydawca w latach 1925— 1939.
Składy II i III drużyny Polonii zestawiono z resztek Merkurego, Stelli, Sparty i Lechii. Składy te nie były jednak tak trwałe jak skład pierwszej drużyny. W Polonii II w bramce początkowo grał Wyganowski, w obronie Jan Gebethner, w pomocy Jakub Ressau, w napadzie Raszke (późniejszy dziennikarz sportowy), Litauer, Cecyl, Trembicki, Wendorff i inni." (Tadeusz Grabowski, Z lamusa warszawskiego sportu, Warszawa 1957)