Jan Gebethner

Jan Stanisław Gebethner

piłkarz, lekkoatleta, działacz data urodzenia: 1894-12-29, Warszawa data śmierci: 1981-06-21, Warszawa miejsce pochówku: Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie (aleja 19, rząd 1, grób 10) pozycja: pomocnik okres gry w Polonii: 1912-1913 wcześniejsze kluby: Stella Warszawa późniejsze kluby: - brat Tadeusza i Wacława Gebethnerów adres: Warszawa, ul. Zgoda 12 za Express Poranny nr 353 z 21.12.1923, s. 3

Życiorys

Był synem księgarza Jana Roberta Gebethnera (1860-1910) i Marii z domu Herse. Ukończył Gimnazjum im. E. Konopczyńskiego w Warszawie (1912). Następnie studiował filologię na UJ w Krakowie, na Uniwersytecie Warszawskim (1915-16) i ponownie w Krakowie (1918), gdzie uzyskał doktorat. Równocześnie studiował na Akademii Handlowej (1913-14). Od 1918 r. był prokurentem, a następnie dyrektorem rodzinnej firmy wydawniczej "Gebethner i Wolff" (działającej od 1857 roku) i współzałożycielem Związku Księgarzy Polskich. W grudniu 1918 z Jakubem Mortkowiczem był założycielem i członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Księgarni Kolejowych "Ruch" SA. W czasie wojny polsko-rosyjskiej w 1920 roku walczył jako ochotnik w Grupie Operacyjnej Jazdy gen. Jana Sawickiego. W 1918 r. w redakcji "Sportu Polskiego", w 1921 r. był współzałożycielem „Przeglądu Sportowego”, w latach 1933-36 był redaktorem naczelnym "Tygodnika Ilustrowanego". W 1922 był założycielem Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. W latach 1923-24 pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. Poseł na sejm od 1938 roku.

Podczas kampanii wrześniowej 1939 został zastępcą komendanta Straży Obywatelskiej w Warszawie. Od października 1939 do lutego 1340 więziony na Pawiaku, następnie pracował w swojej firmie przejętej w 1941 pod komisaryczny zarząd niemiecki. Podczas okupacji drukował nielegalnie podręcznik polskie dla szkół i prowadził tajne kursy księgarskie. W czasie powstania warszawskiego cały majątek firmy oraz archiwum uległy zniszczeniu. Po wojnie odbudował firmę i prowadził działalność wydawniczą do 1950, kiedy cofnięto mu koncesję. W latach 1945-50 był przewodniczącym Zgromadzenia Kupców m. Warszawy i viceprezesem Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Następnie przewodniczył Zrzeszeniu Prywatnego Handlu i Usług. W latach 1955-68 pracował w Biurze Międzynarodowych Targów Książki w "Ars Polona". Był członkiem zarządu ZAiKS-u. Po przejściu na emeryturę był rzeczoznawcą w zakresu eksportu książek.
na podst. [1], uzupełnione i poprawione

Informacje prasowe

==> Jan Gebethner - informacje prasowe

Tadeusz Grabowski o udziale J. Gebethnera w stworzeniu drużyny Polonii w 1911

"Steiffer pozostał w dalszym ciągu w Warszawie. Wielokrotnie rozmawiał z Wacławem Czarnockim (który później znany był pod pseudonimem „Denhoff"), Świątkowskimi i Janem Gebethnerem — na temat zorganizowania jednej stałej, silniejszej drużyny, która by łączyła w swych szeregach wybitnych graczy warszawskich. (...)
Zastanawiano się przez kilka dni, rozmawiano z poszczególnymi graczami, wreszcie postanowiono utworzyć nowe zrzeszenie piłkarzy pod nazwą Polonia (...)
Jednocześnie utworzono Polonię II i III, które zorganizował m. in. dr Jan Gebethner, syn znanego w Polsce wydawcy i księgarza, twórcy wielkiej firmy wydawniczej i księgarskiej „Gebethner i Wolff", znany jako wydawca w latach 1925— 1939.
Składy II i III drużyny Polonii zestawiono z resztek Merkurego, Stelli, Sparty i Lechii. Składy te nie były jednak tak trwałe jak skład pierwszej drużyny. W Polonii II w bramce początkowo grał Wyganowski, w obronie Jan Gebethner, w pomocy Jakub Ressau, w napadzie Raszke (późniejszy dziennikarz sportowy), Litauer, Cecyl, Trembicki, Wendorff i inni." (Tadeusz Grabowski, Z lamusa warszawskiego sportu, Warszawa 1957)